Μια παραβολή για το Δημόσιο

09 Αυγ 2012

Ένας κτηματίας, βγαίνει το πρωί να βρει εργάτες για το αμπέλι του. Βρίσκει μερικούς, συμφωνούν να τους πληρώσει ένα δηνάριο μεροκάματο και τους στέλνει στον αμπελώνα να εργαστούν. Λίγες ώρες μετά, πηγαίνει πάλι και βλέπει κι άλλους εργάτες που δεν είχαν βρει δουλειά. Τους προσλαμβάνει κι αυτούς και τους υπόσχεται να τους ανταμείψει δίκαια. Έκανε την ίδια βόλτα άλλες δύο φορές βλέπει κι άλλους εργάτες να περιμένουν και τους προσλαμβάνει κι αυτούς. Μία ώρα πριν τη λήξη της εργάσιμης μέρας, βλέπει ότι παραμένουν κι άλλοι άνεργοι στο ίδιο σημείο και τους προσλαμβάνει με τη συμφωνία να τους πληρώσει δίκαια.

Ήρθε το βράδυ και δίνει εντολή στον επιστάτη να πληρώσει τους εργάτες ξεκινώντας από τους τελευταίους. Πήραν όλοι από ένα δηνάριο. Οι πρώτοι περίμεναν να λάβουν περισσότερα, εφόσον είχαν δουλέψει περισσότερες ώρες, αλλά πήραν κι αυτοί ένα δηνάριο. Λένε λοιπόν στον εργοδότη: «Αυτοί δούλεψαν μόνο μία ώρα και τους έκανες ίσους με εμάς, που βαστάξαμε το βάρος όλης της ημέρας και τον καύσωνα;» Κι εκείνος απάντησε: «Φίλε, δεν σε αδικώ. Δεν συμφώνησες μαζί μου να πληρωθείς ένα δηνάριο; Πάρε αυτό που δικαιούσαι λοιπόν και πήγαινε. Θέλω να δώσω και σε αυτόν που δούλεψε λιγότερο, τα ίδια. Ή μήπως δεν έχω το δικαίωμα να πράξω ότι θέλω με την περιουσία μου; Ή μήπως ο οφθαλμός σου είναι πονηρός, διότι εγώ είμαι αγαθός;» – Κατά Ματθαίον κ’ 1-16

Με αυτή την παραβολή ο Ιησούς παρουσίασε το περίφημο «Οὕτω θέλουσι εἶσθαι οἱ ἔσχατοι πρῶτοι καί οἱ πρῶτοι ἔσχατοι», που αναφέρεται κυρίως στους αρχιερείς που διεκδικούσαν τα πρωτεία της πίστης περιφρονώντας τον λαό, που όφειλαν να φροντίζουν. Ωστόσο αυτό που μου κινεί το ενδιαφέρον, είναι η αντίληψη του εργοδότη περί δικαιοσύνης στις οικονομικές συναλλαγές. Μια αντίληψη που και ο Ιησούς αποδέχεται, εφόσον τη χρησιμοποιεί ως παράδειγμα για να εξηγήσει τη διαχείριση της πνευματικής περιουσίας. Αναρωτιέμαι αν ο εργοδότης είναι φιλελεύθερος ή σοσιαλιστής. Κι ο εργαζόμενος που ζητά περισσότερα από τα συμφωνηθέντα είναι όντως πονηρός ή τον πνίγει το άδικο;

Αν έχει δίκιο ο εργοδότης, τότε η αμοιβή της εργασίας είναι καθαρά ζήτημα συμφωνίας. Φαίνεται λογικό. Σου κάνω μια πρόταση, συμφωνείς και δεν έχεις λόγο στις συμφωνίες που κάνω με οποιονδήποτε άλλον. Όμως κι ο εργάτης έχει δίκιο να αισθάνεται αδικημένος, διότι αν ήξερε πως θα έπαιρνε τα ίδια χρήματα για μιας ώρας εργασία, πιθανόν να περίμενε μερικές ώρες για να προσληφθεί αργότερα. Σύναψε μια συμφωνία δίχως να έχει ολοκληρωμένη πληροφόρηση. Οι έσχατοι, από την άλλη μεριά, ευνοήθηκαν ιδιαιτέρως γιατί πήραν μεροκάματο χωρίς να αποδώσουν όσα αντιστοιχούν σε αυτό το ποσό. Πληρώθηκαν χωρίς να προσφέρουν τα αναμενόμενα. Η λογική λέει ότι θα έπρεπε να πάρουν μικρότερο μεροκάματο. Γιατί ένας εργοδότης να κάνει κάτι τέτοιο;

Νομίζω πως η απάντηση βρίσκεται στην ψυχοσύνθεση του εργοδότη. Στο τέλος ισχυρίζεται πως είναι αγαθός (που σημαίνει καλός, όχι βλάκας όπως σήμερα). Ήθελε λοιπόν να κάνει αυτή την καλοσύνη και να δώσει σε όλους ίδιο ποσό. Σκέφτηκε ίσως, πως με λιγότερο από ένα δηνάριο θα δυσαρεστούσε τους εργάτες και θα τους καθιστούσε υποδεέστερους των πρώτων. Το κριτήριο του δεν είναι η απόδοση της εργασίας, αλλά η κοινωνική ισότητα. Κι έτσι επιλέγει να είναι αγαθός, αλλά άδικος εφόσον δεν επιβραβεύει την σκληρή εργασία. Το πιθανότερο είναι ότι την επόμενη μέρα, όταν θα βγει νωρίς το πρωί για να βρει εργάτες, δεν θα βρει κανέναν. Θα εμφανιστούν όλοι κατά το μεσημέρι, άλλοι το απόγευμα και άλλοι μια ώρα πριν το σχόλασμα. Δεν έχουν κανένα κίνητρο να πράξουν διαφορετικά. Κι ο εργοδότης που αγνοεί τη δικαιοσύνη, σκάβει μόνος του τον λάκκο του γιατί με αυτή την τακτική, σύντομα θα μειωθεί η παραγωγή του και θα πτωχεύσει.

Γνωρίζετε κανέναν τέτοιο εργοδότη; Κάποιον που να πληρώνει μεροκάματα χωρίς να περιμένει τα ανάλογα αποτελέσματα; Ιδιώτη δεν θα βρείτε.

Γνωρίζετε εργαζόμενους που απαιτούν να πληρώνονται και να δουλεύουν όσο γίνεται λιγότερο; Που ζητούν, αλλά αρνούνται να προσφέρουν επειδή θεωρούν ότι είναι δικαίωμά τους να πληρώνονται είτε εργάζονται είτε όχι; Στον ιδιωτικό τομέα δεν θα βρείτε.

Το συμπέρασμα είναι πως η παραπάνω διδασκαλία είχε μεγάλη επιρροή στον δημόσιο τομέα της χώρας μας, ο οποίος, ως αγαθός εργοδότης, θεωρούσε την έγκαιρη προσέλευση στην εργασία άξια επιδότησης, εφόσον οι εργαζόμενοι δεν το είχαν σε τίποτα να περιμένουν ως το μεσημέρι για να εμφανιστούν. Η καλή απόδοση δεν είναι απαραίτητη, ο αγαθός εργοδότης πληρώνει έτσι κι αλλιώς. Και οι πρώτοι, μένουν πάντα με το παράπονο, καταβάλλοντας πολλαπλάσιο κόπο για να καλύψουν την ανυπαρξία των έσχατων. Και οι πρώτοι σιωπούν, ενώ οι έσχατοι συνεχώς διαμαρτύρονται και απεργούν. Οι δε εργαζόμενοι ή άνεργοι του ιδιωτικού τομέα, που δεν έτυχαν ποτέ αγαθού εργοδότη, αναζητούν την ερμηνεία της ύπαρξής τους σε άλλη παραβολή. Την παραβολή του ασώτου, στην οποία τους δόθηκε ο ρόλος του καλού γιου ενός συμπονετικού, αλλά ολίγον άδικου πατέρα, πρόσωπο που θα μπορούσε να ταυτιστεί με τον αγαθό εργοδότη.

Υ. Γ Το ίδιο αποτέλεσμα παρατηρούμε και στον πνευματικό τομέα. Η βεβαιότητα πως η ανταμοιβή είναι ίδια για όλους, κάνει τους περισσότερους να αδιαφορούν για το ηθικό τους χρέος κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η εξομολόγηση και η μετάνοια, μόλις μας γνέψουν τα κυπαρίσσια, μας καθιστά έτοιμους για τις αιώνιες ανταμοιβές.  

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 09 Αυγούστου 2012 18:46
Αθηνά Ταρλά

" Ελπίζω συνεχώς, φοβάμαι τον φόβο και λατρεύω τον Καζαντζάκη. Δεν ξέρω τι θέλω να γίνω όταν θα μεγαλώσω, κι έτσι το αποφεύγω.  Αγαπημένη μου παροιμία κι οδηγός στη ζωή μου : "κρυφός παπάς δε γίνεται, και αν γενεί δε λειτουργά". Εμπνέομαι κυρίως από τους εξής: Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Nietzsche, Carravaggio, Da Vinci, Dali, Bob Marley, Robert Plant, John Lennon, Motzart, Σκαλκώτα και Ζαμπέτα. Κατά τα άλλα, είμαι καλά."

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Τα 3 γουρουνάκια – next generation Το κύπελλο του Ζεν »

2 σχόλια

  • δημοσιεύθηκε από Μαρία Κ. Πέμπτη, 09 Αυγούστου 2012 Σύνδεσμος σχολίου
    Μαρία Κ.

    Να σου πω κάτι? ο δημόσιος τομέας της χώρας μας και συγκεκριμένα οι εκάστοτε ηγεσίες του, αποκλείεται να έχουν δεχθεί επιρροές από την Καινή Διαθήκη, για τον απλούστατο λόγο ότι κάποιοι έχουν να ακούσουν για αυτήν από το δημοτικό και κάποιοι άλλοι δεν την διδάχθηκαν ποτέ.
    Γιατί συγκεκριμένα το Κατά Ματθαίον αναφέρει και πολλές άλλες παραβολές, όπως για παράδειγμα εκείνη των δέκα παρθένων που πήραν τα λυχνάρια τους και περίμεναν να προϋπαντήσουν τον γαμπρό. Και όταν οι μισές ανακάλυψαν ότι είχαν ξεχάσει να φέρουν λάδι και πήγαν να αγοράσουν, ο γαμπρός ήρθε αλλά εκείνες δεν ήταν εκεί και έτσι χάσανε τον γάμο.
    Οι παραβολές του Κυρίου, οι οποίες απευθύνονταν σε πλήθος κόσμου διαφορετικής προέλευσης, πνευματικού επιπέδου και με διαφορετικά πιστεύω, ήταν στην πλειοψηφία τους απλές με στόχο να δώσουν μία ιδέα μέσα από καθημερινές καταστάσεις για αυτά που είναι να έρθουν. Και είτε δεν απευθύνονταν όλες στο ίδιο κοινό ή το πιο πιθανό το εύρος των μυνημάτων τους είναι τέτοιο που δεν είμαστε σε θέση να το αντιληφθούμε στο σύνολό του με την λογική - κι έτσι υπάρχουν κάποιοι που κρατάνε απλώς ό,τι θέλουνε.
    Πάντως, οι ιθύνοντες του δημοσίου μας, σίγουρα δεν κάνουν ούτε αυτό. Μάλλον πρόκειται περί διαβολικής σύμπτωσης :)

    Aναφορά
  • δημοσιεύθηκε από Δημήτρης Π. Παρασκευή, 10 Αυγούστου 2012 Σύνδεσμος σχολίου
    Δημήτρης Π.

    Μετά από 10 χρόνια στο δημόσιο έμαθα μερικά πράγματα. Ο προϊστάμενος σου είναι πρώην συνάδερφος. Συνήθως έχει 2-3 χρόνια για την σύνταξη. Συνήθως είναι και κατώτερος εκπαιδευτικά, απλά με πολλά χρόνια στην πλάτη. Είναι η σειρά του, περιμένει πότε θα διατάξει κι αυτός, πότε θα αράξει (όσοι έχετε πάει στρατό γνωρίζετε απόλυτα την ψυχολογία του «παλιού») Πρέπει να είναι δίκαιος, αυστηρός, αλλά και να μπορεί να δώσει κίνητρα για να γίνει καλύτερα η δουλειά. Δεν έχει τα μέσα, δεν έχει τους πόρους, δεν θέλει να γίνει κακός με τους συναδέρφους. Αν μοιράσει υπερωρίες σε κάποιους, φωνάζουν οι υπόλοιποι. Όλα φλατ. Έτσι δεν εξελίσσεται τίποτα. Κλασσική ατάκα: ¨Έλα μωρέ, εγώ θα βγάλω το φίδι απ’ την τρύπα? Σε 2 χρόνια δεν θα’μαι εδώ»

    Οι υπηρεσίες είναι και κατά ένα μέρος κοινωνικά ιδρύματα προβληματικών ψυχολογικά ανθρώπων. Πολύς κόσμος έχει την ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ να έχει μικρο-μεσαιό-καταθλιψουλες (αυτό τον μηνα πήρα 1500, τον άλλο 1300, πω πω τι να κάνω) ενώ καθόλου σπάνιες οι περιπτώσεις κανονικών ψυχασθενών με φαρμακευτική αγωγή, που προήρθαν από εντελώς δυσανάλογα προβλήματα σε σχέση με το αποτέλεσμα.

    Ο υπάλληλος έχει μια περίεργη ψυχολογία. Δεν έχει κανένα κίνητρο να προχωρήσει. Είτε καλύτερη εξέλιξη, είτε χρήματα. Αν κάνει κάτι νέο και συμβεί λάθος, τον δείχνουν όλοι με το δάχτυλο. Καταλήγει στην απραξία, γιατί η απραξία είναι ασφαλής. Μάθαμε όμως ότι η απραξία κατέστρεψε την χώρα.

    Απίστευτα παραδείγματα τεμπέληδων που πηγαίνουν 1 φορά την εβδομάδα στο γραφείο. Υπηρεσίες που λειτουργούν οι 5 υπάλληλοι εναλλάξ κάθε μέρα. Υπάλληλοι που δεν πάτησαν ποτέ στην υπηρεσία, δίνουν ένα πακέτο τσιγάρα την εβδομάδα σε συνάδερφο να τους βαράει την κάρτα (στο υπουργείο μεταφορών η κυρία αυτή). Στην υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας, άνθρωποι που ξέμειναν για χρόνια στο αεροδρόμιο του Ελληνικού μετά το κλείσιμο και δεν έχουν πατήσει ποτέ πόδι στην υπηρεσία τους, και είναι οι πρώτοι που τηλεφωνούν «γιατί δεν μπήκαν οι υπερωρίες». Τεχνικές υπηρεσίες σε κτήρια που απλά προσλαμβάνουν ιδιωτικές εταιρίες για να κάνουν τις συνηθισμένες δουλειές τους, ενώ πληρώνουμε 10χίλιαρα τον μήνα μισθούς.

    Σε άλλους το μυαλό γυρίζει. ‘Γιατί εσύ κακέ επενδυτή θέλεις να πάρεις 2 μύρια και να επενδύσεις από το ΕΣΠΑ; Εγώ τι θα κονομήσω; Εγώ, ο συνέταιρός σου?’. Και καταλήγεις να ξηλώνεται το υπουργείο ανάπτυξης γιατί λαδώνεται.

    Θέλεις να κάνεις ένα διαγωνισμό για νέο κεντρικό σύστημα υπολογιστών (το παράδειγμα δικό μου, αληθινό). Πρώτη τιμή 360.000 ευρώ. Πιέζω. Πέφτουμε στις 180.000. Βγάζουμε τον διαγωνισμό. Οι εταιρίες κονταροχτυπιούνται με 3-5% κέρδος. Κατοχυρώνεται στις 120.000, τρεις φορές κάτω. Κέρβεροι από πάνω τους, δουλεύουμε σε σύμπραξη μαζί, τα παραδίδουν όλα στην εντέλεια.
    Κουρασμένος, ηθικά ευχαριστημένος, οικονομικά αμετάβλητος. Ο ορισμός του Μαλάκα δηλαδή.

    Για δείτε το άλλο σενάριο. Κατεβάζουμε τα 360 στα 300, λαδώνομαι με 30.000 ευρώ, η εταιρία βγάζει 160.000 ευρώ κέρδος. Το κανονικό σενάριο δηλαδή που χτίστηκε ο ιθαγενής μας σοσιαλισμός. Η εταιρία δεν παραδίδει όπως πρέπει, με έχει στο χέρι και μου λέει ‘σκασμός, τα πήρες’. Καταλήγουμε με άχρηστα μηχανήματα και άγραφα CD με το software που δεν παραδόθηκε ποτέ. Γιατί να μην το κάνω; Αφού όλοι θα είμαστε ευχαριστημένοι. Εκτός από την χώρα μας, που δανείζεται. Ψιλά γράμματα. Θυμάστε τον διαγωνισμό με το 1 μύριο για το site της βουλής? Φάγαν όλοι με χρυσά κουτάλια.

    Δυστυχώς, φίλοι μου, με την υπάρχουσα δομή και γραμμή που προχωράμε, δεν μπορούμε να φτιάξουμε
    -ούτε τους ψυχοπαθείς – ψυχασθενείς ή ολίγων καταθλιπτικούς δημόσιους υπαλλήλους, που με τις μειώσεις των μισθών τα κουκιά της παλιάς ζωής δεν βγαίνουν. Το φροντιστήριο του παιδιού, το αμάξι, το ταξιδάκι. Κανείς δεν σκέφτεται ότι ο ιδιωτικός δεν έχει ούτε τα 800 ευρώ πλέον. Η καταθλιψη και η ατάκα «μέχρι τις 12 δουλεύω, τόσο με πληρώνουν» χτυπάει κόκκινο.
    -ούτε να δώσουμε κίνητρα για ποιοτικότερη δουλειά, δεν ενδιαφέρει κανένα. Βρε να σκαναρουμε τα έγγραφα να μην κατεβαίνετε στο αρχείο – Τι σε νοιάζει εσένα, θα πηγαίνουμε μια φορά την εβδομάδα και θα κάνουμε 10 μέρες να δώσουμε απάντηση. -ούτε καλύτερους προϊσταμένους μπορούμε να έχουμε, που να αξίζουν και όχι να είναι η σειρά τους.
    -ούτε το λάδωμα μπορούμε να σταματήσουμε, όσο η δομή είναι φτιαγμένη γύρω από το λάδωμα και την γραφειοκρατία. Θυμάστε τα υποθηκοφυλακεία, θυμάστε ότι λαδώνονται οι υπάλληλοι για την απάντηση για το δάνειο? Θυμάστε την κυρά Μαρία την καφετζού που για 50 ευρώ έμπαινε στο αρχείο και απάνταγε αυτή στους δικηγόρους? Ξέρετε ότι αυτοί οι υπάλληλοι και οι προϊστάμενοι και οι διευθυντές έχουν κάνει περιουσίες από τα «χαρτάκια» και δεν θέλουν να μηχανογραφηθούν τα υποθηκοφυλακεία για να μην δίνουν άμεσα την απάντηση?

    Όσο τα πρόβατα είναι ίδια μέσα στο μαντρί, θα γίνεται το ίδιο. Και η λύση θέλει τομές, γενναιότητα και μια κουλτούρα δουλευταρά και τίμιου ανθρώπου που μάλλον την χάσαμε εδώ και δεκαετίες. Εμείς, οι απόγονοι των φοβερών αυτών αρχαίων Ελλήνων, που καμαρώνουμε για την καταγωγή μας και το «φιλότιμο» μας. Που κάναμε πολιτισμό όταν οι άλλοι ήταν πίθηκοι. Που έκαναν βιομηχανική –τεχνολογική επανάσταση και αναγέννηση όταν εμείς παλεύουμε χίλια χρόνια τώρα με την αγιαστούρα, την μοιρολατρία και το «έχει ο Θεός»

    Τουλάχιστον έχει ωραίες παραβολές.

    Να’ σαι καλά Αθηνα…

    Aναφορά

Προσθήκη σχολίου